Kapalı hacimler, iş sağlığı ve güvenliğinin en az affeden alanıdır. Tank, kazan, silo, gemi ambarı, kanal ve rögar gibi ortamlarda oksijen seviyesinin düşmesi, parlayıcı gaz birikmesi veya zehirli gaz varlığı; içeri giren kişiye tepki verme fırsatı tanımaz. Bu alanlarda yaşanan kazaların bir başka acı özelliği de zincirleme olmasıdır: içeri giren arkadaşını kurtarmak isteyen ikinci ve üçüncü kişiler de aynı ortamda etkilenir. Gazdan arındırma faaliyetleri tam olarak bu zincirin oluşmasını engellemek içindir.
Gas free süreci nasıl işler
Gazdan arındırma, tek bir ölçüm işlemi değil, sıralı adımlardan oluşan bir süreçtir. Adımlardan herhangi biri atlandığında sonuç güvenilir olmaz.
- Ön değerlendirme: Hacmin geçmişte hangi maddeyi barındırdığı, kalıntı durumu, giriş-çıkış açıklıkları, bitişik hatlar ve izolasyon ihtiyacı belirlenir.
- İzolasyon ve kilitleme: Hacme bağlı tüm hatlar körlenir veya ayrılır; pompa ve karıştırıcı gibi ekipmanlar enerji kesme ve kilitleme prosedürüyle devre dışı bırakılır.
- Boşaltma ve temizlik: Kalan ürün ve çamur uygun yöntemle tahliye edilir; gerekirse yıkama yapılır. Çıkan atık tehlikeli atık mevzuatına uygun şekilde yönetilir.
- Havalandırma: Zorlanmış havalandırma ile hacim içindeki gaz karışımı seyreltilir. Havalandırma yönü ve süresi hacmin geometrisine göre planlanır; ölü bölge bırakılmaz.
- Ölçüm: Kalibre cihazlarla oksijen yüzdesi, patlayıcı gaz seviyesi ve ortama özgü zehirli gazlar ölçülür. Ölçüm tek noktadan değil; taban, orta ve tavan seviyelerinden, girinti ve köşelerden yapılır.
- Belgelendirme ve giriş izni: Sonuçlar rapora işlenir, giriş izni düzenlenir, gözcü görevlendirilir ve kurtarma düzeneği hazır bulundurulur.
- Çalışma boyunca izleme: Ölçüm bir kereye mahsus değildir. Çalışma süresince belirlenen aralıklarla tekrarlanır; koşul değişirse çalışma durdurulur.
Ölçülen parametreler
- Oksijen seviyesi: Hem düşük hem de fazla oksijen tehlikelidir. Oksijen zenginleşmesi yangın riskini ciddi biçimde artırır.
- Parlayıcı gaz ve buhar: Alt patlama sınırına oranla ölçülür; sıcak çalışma öncesinde bu değerin sıfıra yakın olması beklenir.
- Zehirli gazlar: Hidrojen sülfür, karbon monoksit, uçucu organik bileşikler ve tankın taşıdığı ürüne özgü diğer bileşenler ölçülür.
- Kalıntı ve çamur: Ölçüm temiz çıksa bile taban çamuru karıştırıldığında gaz salınımı olabilir; bu nedenle kalıntı durumu ayrıca değerlendirilir.
Hangi sahalarda hizmet veriyoruz
Denizcilik sektörü ağırlıklı olmak üzere; gemi ve tekne tankları, tersane sahasındaki bakım-onarım işleri, akaryakıt ve kimyasal depolama tankları, proses tankları, kazanlar, siloları ve yeraltı hazneleri kapsamında çalışıyoruz. Gemi söküm sahalarında ve tersane bakım-onarım işlerinde sıcak çalışma öncesi gaz ölçümü, en sık talep edilen hizmetlerimizden biridir.
Sıcak çalışma izni ile ilişkisi
Kaynak, kesme ve taşlama gibi kıvılcım üreten işlemler, gaz ölçümü yapılmadan başlatılmamalıdır. Tank üzerinde yapılan bir kaynak, tankın içindeki buharı tutuşturabilir; tank boş görünse bile duvarlarda ve dikişlerde kalan kalıntı yeterli buharı üretebilir. Sıcak çalışma izni sistemini, gaz ölçümü ve gözetim ile birlikte kurgulamak gerekir. Bu sistemi işletmenize kurup, izin veren ve gözetim yapan personeli eğitiyoruz.
Uzmanlık ve yetkinlik
Kurucumuz Ümit Yanardağ, Denizcilik Bakanlığı tarafından verilen gaz free uzmanı belgesine ve A sınıfı iş güvenliği uzmanlığına sahiptir. İzmir Tersane Komutanlığı'nda iş güvenliği uzmanı olarak görev yapmış, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde plan proje dizayn mühendisi ve fabrika müdürü olarak çalışmıştır. Kapalı hacim çalışmalarındaki yaklaşımımız bu saha geçmişinden besleniyor.
Kapalı hacim çalışma ekibi eğitimi
Gazdan arındırma hizmetinin yanı sıra, işletmenizin kendi ekibini de bu konuda yetiştiriyoruz. Kapalı hacim tanımı, giriş izni sistemi, gözcü görevi ve sorumlulukları, solunum koruyucu donanım kullanımı, kurtarma üçayağı ve vinç sistemleriyle tahliye teknikleri eğitim başlıklarımız arasındadır. Eğitim sonunda işletmeye özel kapalı hacim envanteri ve giriş izin formu şablonu teslim ediyoruz.
Sık sorulan sorular
Gas free işlemi ne kadar sürer?
Süre tankın hacmine, içindeki maddenin cinsine, kalıntı miktarına ve havalandırma imkânına göre değişir. Küçük bir yakıt tankında birkaç saatte tamamlanabilirken, ağır ürün taşımış büyük hacimli tanklarda temizlik ve havalandırma birkaç güne yayılabilir. Ön inceleme sonrası gerçekçi bir süre paylaşıyoruz.
Ölçüm sonucu belgelendiriliyor mu?
Evet. Yapılan ölçümler, ölçüm noktaları, cihaz bilgileri ve sonuçlar rapor halinde kayıt altına alınır. Kapalı hacme giriş izni bu ölçüm sonuçlarına dayanarak verilir ve çalışma boyunca ölçüm tekrarlanır.
Sıcak çalışma öncesinde de gerekli mi?
Kesinlikle. Kaynak, kesme ve taşlama gibi kıvılcım üreten işlemler öncesinde ortamda parlayıcı gaz bulunmadığının ölçümle teyit edilmesi gerekir. Tank üzerinde veya yakınında yapılacak her sıcak çalışma öncesi ölçüm ve izin süreci işletilmelidir.